Her ýylyň 19-njy noýabry Dünýä güniHajathanaGün. Halkara Hajathana Guramasy şu gün dünýäde henizem 2,05 milliard adamyň sanitariýa goragynyň ýokdugyny adamzadyň habarly etmegi üçin çäreler geçirýär. Emma häzirki zaman hajathanalaryndan peýdalanyp bilýänler üçin, hajathanalaryň gelip çykyşyny hakykatdanam düşündikmi?
Hajathanany ilki kimiň oýlap tapandygy belli däl. Irki şotlandlar we grekler ilkinji oýlap tapyjylaryň özleriniňdigini öňe sürdüler, ýöne bu barada hiç hili subutnama ýok. Miladydan öňki 3000-nji ýylda neolit döwründe Şotlandiýanyň esasy böleginde Skara Brae atly bir adam ýaşapdyr. Ol daşlardan öý gurup, öýüň burçuna çenli uzalýan tunel açypdyr. Taryhçylar bu dizaýnyň irki adamlaryň nyşany bolandygyna ynanýarlar. Hajathana meselesini çözmegiň başlangyjy. Miladydan öňki 1700-nji ýyl töwereginde Kritdäki Knossos köşgünde hajathananyň wezipesi we dizaýny has aýdyňlaşdy. Toprak turbalar suw üpjünçilik ulgamyna birikdirilipdir. Suw toýun turbalar arkaly aýlanypdyr, bu bolsa hajathanany suw bilen ýuwup bilýärdi. Suwuň roly.
1880-nji ýyla çenli Angliýanyň şazadasy Eduard (soňra patyşa Eduard VII) köp şa köşklerinde hajathana gurmak üçin şol döwrüň meşhur santehnigi Tomas Krepperi işe aldy. Krepperiň hajathana bilen baglanyşykly köp oýlap tapyşlary oýlap tapandygy aýdylsa-da, Krepper hemmeleriň pikir edişi ýaly häzirki zaman hajathanasynyň oýlap tapyjysy däl. Ol öz hajathanasynyň oýlap tapyşyny sergi zaly görnüşinde köpçülige mälim eden ilkinji adamdy, şonuň üçin halk hajathanasyny abatlamak ýa-da käbir enjamlara mätäçlik duýsa, derrew ony ýatlaýardy.
Tehnologiki hajathanalaryň hakykatdanam gülläp ösen döwri XX asyrda boldy: suw akdyryjy klapanlar, suw çelekleri we hajathana kagyzy rulonlary (1890-njy ýylda oýlanyp tapylyp, 1902-nji ýyla çenli giňden ulanyldy). Bu oýlap tapyşlar we döredijilikler kiçi ýaly görünse-de, häzir olar zerur zatlara öwrüldi. Eger siz henizem şeýle pikir edýän bolsaňyzdöwrebap tualetköp üýtgemedi, onda göz aýlalyň: 1994-nji ýylda Britaniýanyň Parlamenti Energetika syýasaty baradaky kanuny kabul etdi, bu bolsa adatysuw bilen ýuwulýan unitazbir gezekde diňe 1,6 gallon suwy, ýagny öň ulanylan suwuň ýarysyny akdyrmak üçin. Bu syýasata halk garşy çykdy, sebäbi köp hajathanalar dykylypdy, ýöne sanitariýa kompaniýalary tiz wagtdan has gowy hajathana ulgamlaryny oýlap tapdylar. Bu ulgamlar her gün ulanýan ulgamlaryňyzdyr, olar häzirki zaman diýlip hem atlandyrylýar.tualet komodasysistemalar.
